College Moderne Naamkunde

Aan de Faculteit der Letteren van de Universiteit Utrecht wordt dit voorjaar een bachelorcollege Moderne Naamkunde gegeven. Het is een nieuwe, experimentele cursus waarin theorie en onderzoek hand in hand gaan. Gerrit Bloothooft verzorgt dit college in samenwerking met Doreen Gerritzen (Meertens Instituut) en Holger Wandt (Human Inference).

Het UiL-OTS heeft in 2006, samen met het Meertens Instituut, uitgebreide voornaam- en familienaamgegevens verworven van alle Nederlanders uit de Gemeentelijke Basisadministratie (Burgerlijke Stand). Dat is een inspiratiebron voor onderzoekprojecten, en ook voor dit college. Daarnaast zijn tal van andere gegevensbestanden beschikbaar zoals historische naambestanden, toponiemen (straatnamen, plaatsnamen, en alles wat op een 1:50.000 kaart staat), roepnamen en lifestyle gegevens uit consumentenenquetes, etc. Deze roepen op tot theoretische bespiegelingen en vragen om nader onderzoek.

Namen vertellen een verhaal. Misschien wel meer dan elk ander woordtype. In toponiemen kan de zeer oude geschiedenis van een landschap verborgen zitten en in voornamen zijn maatschappelijke veranderingen zichtbaar. In deze cursus bestuderen we vooral dat laatste, en zoeken we naar hedendaagse trends in taalkundige creativiteit, sociale invloeden, regionale bijzonderheden, inburgering etc. die zichtbaar worden in de moderne voornaamgeving. Nooit eerder kon dit op basis van naamgegevens van alle 16 miljoen Nederlanders. Deze zijn vanaf 2006 voor onderzoek beschikbaar en we maken er in dit college intensief gebruik van. Naast theorie over morfologie, spelling en uitspraak van namen, komt het werken met zeer grote, complexe naambestanden aan de orde. Hoe kunnen we deze voor onderzoeksdoeleinden inzetten? Namen zijn heel vaak de basis voor het zoeken en koppelen van informatie. Variatie in spelling en vorm van de naam van eenzelfde persoon geeft grote koppelingsproblemen, zowel in moderne als in historische gegevensbestanden. We bespreken methoden om hier greep op te krijgen. Elke student moet, op eigen niveau en naar eigen interessen, een onderzoek doen rond een vraagstelling die oplosbaar is met behulp van een speciaal daarvoor samengestelde gegevensverzameling.

Het programma van de cursus, met een ruim aanbod aan naamkundige informatie en artikelen, vindt men op de website van Gerrit Bloothooft.

Gepubliceerd: 01-05-2007

Nieuws

Nederlandse Familienamenbank

Het Meertens Instituut heeft begin december 2009 de Nederlandse Familienamenbank gelanceerd. Alle 314.000 familienamen die in 2007 in de Gemeentelijke Basisadministratie zijn opgenomen staan erin, met het aantal naamdragers en een verspreidingskaart als een naam vijf of meer keer voorkomt. Daarnaast is ter vergelijking ook het namencorpus van de volkstelling van 1947 opgenomen, die als […]
[+] Lees verder

Zeeuwse Familienamen

Historisch taalkundige Frans Debrabandere heeft het Meertens Instituut zijn ongepubliceerde Woordenboek van de Familienamen in Zeeland aangeboden. Het manuscript is – met dank aan de auteur – via de website van het Netwerk Naamkunde als pdf-bestand te raadplegen. De filoloog Frans Debrabandere is een erkend specialist op het gebied van de Zeeuwse en Vlaamse dialecten. […]
[+] Lees verder

Namen op de kaart

Hoe zijn de dorpen, steden, rivieren in de Lage Landen aan hun naam gekomen? En de bossen en veengebieden? Riemer Reinsma laat in zijn nieuwe boek Namen op de kaart zien hoe het mogelijk is dat Zoeterwoude, nu midden in een boomloze vlakte, naar een heus oerwoud genoemd is – en hoe we ons dat […]
[+] Lees verder


Bekijk het Nieuwsarchief